Denizcilik dikeyi: deniz hukuku ve belge görevleri

Denizcilik dikeyi neyi kapsar

Denizcilik dikeyi, deniz ticareti hukuku için ayrı bir araştırma katmanı açar: 80'in üzerinde uluslararası konvansiyon (Hague-Visby, Hamburg, Rotterdam, York-Anvers, SOLAS, MARPOL, LLMC, Salvage, Arrest…) İngilizce asıllarıyla taranır ve Türk mevzuatı ile içtihadın yanında sunulur. Türk tarafında TTK'nın deniz ticareti kitabına ek olarak ikincil deniz mevzuatı da kapsamdadır: Gemi Sicil Yönetmeliği, Türk Boğazları Deniz Trafik Düzeni, Denizde Çatışmayı Önleme Yönetmeliği gibi yönetmelik ve tebliğler.

Sorunuzu Türkçe sorarsınız; sistem konvansiyon metnini İngilizce aslından bulur ve künyesiyle gösterir. Charter parti uyuşmazlığı, demuraj alacağı, gemi alacaklısı hakkı, müşterek avarya gibi konularda TTK ve Yargıtay kararlarıyla çapraz okuma yapılır. Bir konvansiyona Türkiye'nin taraf olup olmadığı da yanıtta belirtilir — örneğin Türkiye UNCLOS'a taraf değildir ve bu ayrım bir uyuşmazlıkta uygulanacak hukuku değiştirir.

İyi sonuç veren soru örnekleri

• Time charter sözleşmesinde demuraj alacağının zamanaşımı nedir; sözleşmesel time-bar ile yasal süre nasıl ayrışır?
• Hague-Visby kurallarına göre taşıyanın sorumluluk sınırı hangi hâllerde aşılır?
• Müşterek avarya garame payının hesabında York-Anvers hangi kuralları uygular?
• Gemi alacaklısı hakkı hangi alacaklarda doğar ve öncelik sırası nedir?
• Türk Boğazları'ndan geçişte kılavuz kaptan alma zorunluluğu hangi gemiler için geçerlidir?

Deniz belgelerinde hazır görevler

Bir deniz belgesi yüklediğinizde (Statement of Facts, çarter parti, NOR, sörvey raporu, konişmento) belge kartında denizciliğe özgü görev çipleri belirir. Her çip, o belge türü için kurgulanmış bir incelemeyi tek tıkla başlatır ve sonuç sohbete kaynaklı yanıt olarak düşer.

Çarter parti özeti

Kritik şartları kloz numaralarıyla tablo hâlinde çıkarır: laytime, NOR şartları, demurrage/despatch oranları, istisna klozları, uygulanacak hukuk ve tahkim.

NOR geçerliliği

Notice of Readiness'ın geçerliliğini değerlendirir: hazırlık, verildiği yer ve saat (WIBON/WIPON şartları), turn time ve laytime'ın başlama anı.

Laytime / demurrage hesabı

SOF'tan olayları çıkarır ve sizi hesap sayfasına taşır; hesap aşağıda anlatılan deterministik motorla yapılır.

Sörvey raporu bulguları

Hasar tespitlerini, nedensellik değerlendirmelerini ve çekinceleri (reservation) ayıklar.

Konişmento kontrolü

Temiz/şerhli ayrımı, tarih tutarlılığı ve çarter partiye atıf gibi sorumluluk doğuran noktaları denetler.

Deniz dosyası tutarlılığı

Aynı dosyadaki SOF, çarter parti ve konişmentoyu çapraz okur; tarih ve şart çelişkilerini listeler.

Laytime ve demurrage hesabı

Laytime hesabı yapay zekâya bırakılmaz: model yalnız belgeden olayları ve şartları çıkarır, sürelerin toplanması ve demurrage/despatch sonucu deterministik bir hesap motorunda yapılır. Böylece aynı girdiler her zaman aynı sonucu verir ve her kesintinin hesaba nasıl girdiği satır satır görünür.

1. 1

   Belgeyi yükleyin

   SOF'u (varsa çarter partiyle birlikte) yükleyip 'Laytime / demurrage hesabı' çipine tıklayın; olaylar tarih ve saatiyle otomatik çıkarılır.

2. 2

   Şartları doğrulayın

   Hesap sayfasında izin verilen laytime, oranlar ve istisnalar düzenlenebilir alanlardadır. Belgeden çıkarılamayan şart boş bırakılır — tahmin edilmez, sizden istenir.

3. 3

   Sonucu okuyun

   Kullanılan laytime, kesintiler ve demurrage ya da despatch tutarı dökümüyle gelir; her satırın hangi olaydan geldiği bellidir. Dökümü müzakerede veya time-bar bildiriminde kullanabilirsiniz.

Gemi ve taraf yaptırım taraması

Bir çarter, alım-satım veya P&I işleminde karşı tarafın yaptırım listelerinde olup olmadığını sohbette sorabilirsiniz: gemiyi IMO numarasıyla veya adıyla, şirket ve kişileri adıyla sorun. Tarama üç resmî listeyi birden kapsar: ABD OFAC (SDN), Birleşik Krallık OFSI ve AB Finansal Yaptırımlar listesi. Listeler her gün güncellenir.

Yanıt kaynak kaynak ayrışır: hangi listede eşleşme var, hangisinde yok, tek tek yazılır. IMO numarasıyla eşleşme kesindir; ad benzerliğiyle bulunanlar 'benzer' diye işaretlenir ve teyit ister.