İşe İade Davası: Arabuluculuk, Süreler ve Usul

İş güvencesi kapsamındaki işçinin iş sözleşmesi geçerli bir sebep gösterilmeden feshedildiğinde başvurulan yol işe iade davasıdır (İş K. m. 18-21). Bu rehber kapsam şartlarını, 2018'den bu yana zorunlu olan arabuluculuk aşamasının süre tuzaklarını ve davanın parasal sonuçlarını doğrulanabilir künyelerle özetler.

Kapsam testi: işçi iş güvencesinde mi?

İşe iade talebinin ön şartları İş K. m. 18'de toplanır: işyerinde otuz veya daha fazla işçi çalışması, işçinin en az altı aylık kıdemi ve belirsiz süreli sözleşme. Otuz işçi ölçütünde işverenin aynı işkolundaki tüm işyerleri birlikte sayılır. Yargıtay iş güvencesi davalarında bu şartları re'sen inceler Yargıtay 9. HD, E.2017/28161, K.2018/17404, T.03.10.2018. İşletmenin bütününü sevk ve idare eden işveren vekilleri kapsam dışındadır.

Geçerli sebep ve fesih usulü

Fesih, işçinin yeterliliği veya davranışlarından ya da işletme/işyeri gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmalı (m. 18); yazılı yapılmalı ve sebep açık ve kesin biçimde belirtilmeli; davranış veya verime dayalı fesihte işçinin savunması alınmalıdır (m. 19). Feshin geçerli sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir; uyuşmazlığın özü çoğunlukla bu ispat çerçevesinde çözülür Yargıtay 22. HD, E.2016/21260, K.2016/25810, T.24.11.2016.

Süre rejimi ve zorunlu arabuluculuk — en sık hata alanı

Arabuluculuk dava şartıdır: arabulucuya başvurulmadan açılan dava, herhangi bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğundan usulden reddedilir Yargıtay 9. HD, E.2022/3398, K.2022/5294, T.26.04.2022. Bir aylık başvuru süresi fesih bildiriminin tebliğinden işler; iki haftalık dava süresi ise son tutanaktan — iki sürenin başlangıç noktaları farklıdır ve karıştırılması hak kaybıdır.

Davanın sonuçları: parasal tablo (m. 21)

Fesih geçersiz sayılırsa işçi süresinde başvurduğunda işveren bir ay içinde işe başlatmak zorundadır; başlatmazsa en az dört, en çok sekiz aylık ücret tutarında tazminat öder. Ayrıca kararın kesinleşmesine kadar çalıştırılmadığı süre için en çok dört aya kadar boşta geçen süre ücreti ve diğer hakları ödenir. 7036 sayılı Kanun değişikliğiyle mahkeme bu tazminatları parasal olarak belirler Yargıtay 9. HD, E.2024/10252, K.2024/14467, T.04.11.2024.

Sık yapılan hatalar

• Arabuluculuk başvurusunu tebliğden değil fiilî fesih tarihinden saymak.
• Son tutanaktan itibaren iki haftayı kaçırmak (tutanak tarihi ile tebliğ tarihi farkı).
• Kesinleşme sonrası on iş günlük başvuruyu yazılı/noter yoluyla yapmamak — ispat sorunu.
• Otuz işçi hesabında işverenin diğer işyerlerini saymamak.